Pandemi stresi fibromiyaljiyi tetikledi

Bitkin, ağrılı seziyorsunuz, yatamıyorsunuz, hasta gibisiniz ama hasta değilsiniz.  Bu bulgular bedenin muhakkak bölgelerindeki alıngan noktalar ile kendini gösteren kronik bir adale iskelet sistemi hastalığı olan Fibromiyaljiyi işaret ediyor olabilir. Pandemi sürecinde artan stres, endişe ve evham vaziyetinin ise bu hastalık ile alakalı şikayetleri daha çok çoğaldırdığı görülüyor.

Bu sualin bayanlarda erkeklerden daha çok görüldüğüne dikkat toplayan Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Ahmet Dinç, eklemlerde hareket kısıtlılığı ve biçim bozukluğuna yol açmayan ancak bireyin yaşam niteliğini ehemmiyetli miktarda düşüren fibromiyaljinin, uzun süreli bakım ve destek gerektiren bir hastalık olduğunu söyledi.

Dr. Dinç, “Sebebi bütün muhakkak olmayan bu rahatsızlığın tehlike etkenleri arasında aile hikayesi, travmalar, kazalar, romatizmal meseleler ve beslenme bozuklukları gibi bir hayli neden yer alıyor. Teşhis koymak bazen güç olabilir. Zira hastalık için emin bir test bulunmuyor. Genellikle anamnez ve muayenehane tetkik ile tanı konur. Bedenin sağ veya sol yarısında, belin alt veya üst tarafında 3 aydan uzun zamandır devam eden yaygın ağrı ve bununla beraber omurga dingilinde de ağrının olması ve tetkikte bazı ağrılı noktaların tespiti ile fibromiyalji tanısı konur” ifadelerini kullanarak fibromiyaljiye karşı uyardı.

Değişik bulgular ile ortaya çıkıyor

Hastalık; yaygın ağrının yanı gizeme, fazla bitkinlik, baş ağrısı, uyku kumpassızlıkları, öğrenişsel işlev meseleleri, sabahları eklemlerde tutukluk, eller ve ayaklarda karıncalanma, anlaşma, tedirgin bacak belirtiyi, soğuğa veya sıcağa duyarlılık ve bağırsak problemleri gibi bireyden bireye değişik bulgular ile kendini gösteriyor. Tanısı bazen güç olduğu gibi kesin bir rehabilitasyonu da yok.

Rehabilitasyonda şikayetlerin eksiltilmesi, yaşam niteliği ve işlevlerin korunması ve iyileştirilmesi amaçlanır. İlaçlar, fizik rehabilitasyon ve akupunktur gibi uygulamalar ağrıyı gevşetmemize dayanakçı olurken, günlük yaşama katılımınızı da daha çok arttırır. Rehabilitasyon yaklaşımına öncelikle psikolojik olarak başlanılması gerekiyor. Hastanın ailesi ile de bu süreçte kesinlikle irtibatta olunmalı. Hastaya hastalığının “hakikat” olduğunu, ancak biçim bozucu ya da sakat vazgeçici bir hastalık olmadığı anlatılmalıdır. Hastanın mekanik streslerden kurtulması ile rehabilitasyon başlar. Daha sonra hem ağrıyı artırmaları hem de adaleleri eforsuzlaştırmaları sebebiyle içki ve sigara gibi hasarlı alışkanlıkların eksiltilmesine çalışılmalıdır. Fazla kafein alımı uyku niteliğini bozar ve hastanın yakınmalarını çoğaldırır.

Rehabilitasyonda hastaya bazı tutum farklılıklarının öğretilmesi gerekir. Hastalara stres ve fazla coşkudan uzak durmaları söylenerek gerginlikleri eksiltilmeye çalışılmalıdır. Bunun yanında kumpaslı ve yavaş bir biçimde fiziksel etkinliğin çoğaldırılması, hastanın yapabileceği spor etkinliklerine yönlendirilmesi de büyük ehemmiyet taşır. Fibromiyalji rehabilitasyonunda, varsa hastanın fazla kilolarından kurtulması ve sıhhatli bir beslenme kumpasına geçmesi de verimli olmaktadır. Bu emelle  dayanağı da sağlanmalıdır.

Fizik rehabilitasyon büyük ehemmiyet taşıyor

Fibromiyaljili hastalarda adale eforunda ve kondisyonda eksilme olduğu öğreniliyor. Kondisyon düşüklüğü de adalelerin mikrotravmalardan etkilenme tehlikesini artırarak ağrı ve bitkinliğe neden olmaktadır. Bu surattan rehabilitasyonun en ehemmiyetli parçası fizik rehabilitasyon seansları ve egzersiz programlarıdır. Fizik rehabilitasyonda sıcak uygulama, TENS veya interferans gibi ağrıyı eksiltmeye müteveccih akımlar, ultrason, lazer, hilterapi, kupa rehabilitasyonu, masaj, bantlama, kuru iğneleme, tetik nokta enjeksiyonları, mobilizasyon ve manipülasyon uygulamaları yapılabilir. Kaplıca rehabilitasyonu ile ağrı eşiğinde ve ağrılı nokta rakamında eksilme ve yaşam niteliğinde çoğalma sağlanabilir. Ozon rehabilitasyonu, akupunktur, hipnoz, muayenehane pilates ve meditasyon teknikleri Tai-Chi, Yoga fibromiyalji hastalarında rehabilitasyonun bir parçası olarak, hastanın muayenehane vaziyeti ve şartlarına uygun olarak uygulanabilir.