Askeri uçaklar, derin sulardaki denizaltıları nasıl tespit ediyor
Gemilerin denizaltılardan daha iyi olduğu bir hayli şey var. Misalin gemiler; çok daha büyüktür, daha fazla kapasiteye sahiptir, mucizevi ölçüde kargo taşıyabilir, insanoğlunun bildiği en güçlü silahlardan kimilerini barındırabilir ve fırlatabilir. Gemilerin denizaltılara göre üstün olduğu çok fazla alan var. Bununla beraber, bir denizaltının bayağı bir gemiye göre tanımlayıcı avantajı, denizaltının istediği zaman gözden kaybolabilmesidir. Bir denizaltının su altında kalırken dalış yapma ve seyahat etme hüneri, onu dünya sularında çalışan en çekemenecek cihazlardan biri yapar. Almanların, her iki dünya savaşında da düşman gemilerini pusuya düşürmek ve hareketlerini bozmak için beynelmilel sularda “hücum denizaltıları” konuşlandırmasının sebebi budur. O günlerde dalgaların altında bir denizaltının varlığını tespit etmek neredeyse ihtimalsizdi; hem askeri hem de ticari gemilerin yakınlarda bir denizaltı olup olmadığını öğrenmelerinin hiçbir yolu yoktu. 
Bununla beraber, sonar ve öbür askeri teknolojilerin büyümesi sayesinde, denizaltılar artık yalnızca yakındaki gemiler tarafından değil, aynı zamanda su yüzeyinin binlerce metre üzerinde uçan uçaklar tarafından dahi tespit edilebilir hale geldi. Su altında denizaltıların varlığını tespit etkenin birkaç yolu vardır, ancak bu içeriğimizde, emin bir bölgede bir denizaltının varlığını tespit etmek ve doğrulamak için askeri uçaklar tarafından uygulanan yöntemlere göz atacağız. Askeri uçakların denizaltıları tespit etmede kullanıkları ilk yöntem SONAR. Kolayca söylemek gerekirse, SONAR SOund NAvigation Ranging, emin bir bölgedeki nesneleri idrak etmek/bulmak için ses dalgalarına direnen bir tekniktir. SONAR, ses dalgalarını kullanarak cismin ebat, uzaklık ve öbür bilgilerini bulur. Bu sistem, sesin su altında dağılmasını kullanarak su altında/ üstünde dolaşmayı, haberleşmeyi ve öbür cisimleri tespit etmeyi sağlayan bir tekniktir. Muhtemelen “Sonobuoy” terimini daha evvel hiç dinlemediniz. Sonobuoy, bir uçaktan veya gemiden düşürüldüğünde denizaltıları tespit etmeye ve su altı araştırmaları yapmaya dayanakçı olabilecek taşınabilir bir sonar sistemidir. Sonobuoy’lar, bidonlarda ambalajlanır ve uçağa monte edilir. Uçak suyun üzerinde emin bir bölgeden geçtiğinde uçaktan atılırlar. Görevin tabiatına uygun olarak kullanılan faal, pasif ve özel emelli sonobuoylar olmak üzere üç ana tip sonobuoy vardır. Bir uçak, genellikle su altında çalışan bir denizaltı aramakla görevlendirildiği bir ‘hedef alanına’ sahiptir. Hedef alanın ebadı, uçağın araması gereken denizaltı tipine bağlıdır. Misalin, nükleer denizaltılar daha fazla hareket yeteneğine sahiptir, bu sebeple uçak tayfayı nükleer bir denizaltı arıyorlarsa daha büyük bir hedef alana sahip olacaktır. Uçak, hedef alanın üzerindeki boşluğa eriştiğinde, denizaltının yüzeyde olup olmadığını tanımlamak için süratli bir radar araması ve ardından görsel bir arama sensörler ve yerleşik donanım kullanarak yapar. Denizaltı yüzeyde bulunamazsa, uçaktan sonobuoy tüpleri denizin yüzeyine vazgeçilir. Bir sonobuoy, su yüzeyine temas ettiği anda açılır ve evvelden programlanan derinliğe doğru inmeye başlar. Cismin üstünde, yüzeyin üzerinde kalan bir radyo frekansı anteni bulunur. Sonobuoy’un sabit bir biçimde dalması için yüzeyinin hemen altında bir yelken bulunur. Ayrıca aygıtın alt kısmında, yankı enerjiyi toplayan ve dönüştüren bir dönüştürücü de vardır. Konuşlandırılan sonobuoy’un ilettiği bilgiler, uçağın yerleşik bilgisayarlarında görünür ve tahlil edilir. Uçaktaki yetkili, daha sonra bu bilgileri veritabanlarıyla karşılaştırır ve bir eşleşme bulunursa yakınlarda bir denizaltı olduğu zannedilir. Ancak, denizaltının o bölgedeki varlığını fiilen doğrulamak için, bu sefer faal olan başka bir sonobuoy daha konuşlandırılması gerekir. İkinci sonobuoy, su altında her güzergaha yankı dalgalar yayar. Bu dalgalar yakındaki bir denizaltıya çarptığında ana sisteme geri dönerler. Bu yöntem, yalnızca yakınlarda bir denizaltının varlığını doğrulamakla kalmaz, aynı zamanda denizaltının su altındaki konumunun tanımlanmasına da dayanakçı olur. Sonobuoy tarafından yapılan işi daha da doğrulayan Manyetik Anomali Tespiti gibi birkaç başka yöntem daha vardır. Ancak, düşman denizaltılarının tespiti söz mevzusu olduğunda, sonobuoy’lar tüm dünyadaki donanmalar için ilk ve en popüler tercihtir.
Bununla beraber, sonar ve öbür askeri teknolojilerin büyümesi sayesinde, denizaltılar artık yalnızca yakındaki gemiler tarafından değil, aynı zamanda su yüzeyinin binlerce metre üzerinde uçan uçaklar tarafından dahi tespit edilebilir hale geldi. Su altında denizaltıların varlığını tespit etkenin birkaç yolu vardır, ancak bu içeriğimizde, emin bir bölgede bir denizaltının varlığını tespit etmek ve doğrulamak için askeri uçaklar tarafından uygulanan yöntemlere göz atacağız. Askeri uçakların denizaltıları tespit etmede kullanıkları ilk yöntem SONAR. Kolayca söylemek gerekirse, SONAR SOund NAvigation Ranging, emin bir bölgedeki nesneleri idrak etmek/bulmak için ses dalgalarına direnen bir tekniktir. SONAR, ses dalgalarını kullanarak cismin ebat, uzaklık ve öbür bilgilerini bulur. Bu sistem, sesin su altında dağılmasını kullanarak su altında/ üstünde dolaşmayı, haberleşmeyi ve öbür cisimleri tespit etmeyi sağlayan bir tekniktir. 
Muhtemelen “Sonobuoy” terimini daha evvel hiç dinlemediniz. Sonobuoy, bir uçaktan veya gemiden düşürüldüğünde denizaltıları tespit etmeye ve su altı araştırmaları yapmaya dayanakçı olabilecek taşınabilir bir sonar sistemidir. Sonobuoy’lar, bidonlarda ambalajlanır ve uçağa monte edilir. Uçak suyun üzerinde emin bir bölgeden geçtiğinde uçaktan atılırlar. Görevin tabiatına uygun olarak kullanılan faal, pasif ve özel emelli sonobuoylar olmak üzere üç ana tip sonobuoy vardır. Bir uçak, genellikle su altında çalışan bir denizaltı aramakla görevlendirildiği bir ‘hedef alanına’ sahiptir. Hedef alanın ebadı, uçağın araması gereken denizaltı tipine bağlıdır. Misalin, nükleer denizaltılar daha fazla hareket yeteneğine sahiptir, bu sebeple uçak tayfayı nükleer bir denizaltı arıyorlarsa daha büyük bir hedef alana sahip olacaktır. Uçak, hedef alanın üzerindeki boşluğa eriştiğinde, denizaltının yüzeyde olup olmadığını tanımlamak için süratli bir radar araması ve ardından görsel bir arama sensörler ve yerleşik donanım kullanarak yapar. Denizaltı yüzeyde bulunamazsa, uçaktan sonobuoy tüpleri denizin yüzeyine vazgeçilir. 
Bir sonobuoy, su yüzeyine temas ettiği anda açılır ve evvelden programlanan derinliğe doğru inmeye başlar. Cismin üstünde, yüzeyin üzerinde kalan bir radyo frekansı anteni bulunur. Sonobuoy’un sabit bir biçimde dalması için yüzeyinin hemen altında bir yelken bulunur. Ayrıca aygıtın alt kısmında, yankı enerjiyi toplayan ve dönüştüren bir dönüştürücü de vardır. Konuşlandırılan sonobuoy’un ilettiği bilgiler, uçağın yerleşik bilgisayarlarında görünür ve tahlil edilir. Uçaktaki yetkili, daha sonra bu bilgileri veritabanlarıyla karşılaştırır ve bir eşleşme bulunursa yakınlarda bir denizaltı olduğu zannedilir. 
Ancak, denizaltının o bölgedeki varlığını fiilen doğrulamak için, bu sefer faal olan başka bir sonobuoy daha konuşlandırılması gerekir. İkinci sonobuoy, su altında her güzergaha yankı dalgalar yayar. Bu dalgalar yakındaki bir denizaltıya çarptığında ana sisteme geri dönerler. Bu yöntem, yalnızca yakınlarda bir denizaltının varlığını doğrulamakla kalmaz, aynı zamanda denizaltının su altındaki konumunun tanımlanmasına da dayanakçı olur. Sonobuoy tarafından yapılan işi daha da doğrulayan Manyetik Anomali Tespiti gibi birkaç başka yöntem daha vardır. Ancak, düşman denizaltılarının tespiti söz mevzusu olduğunda, sonobuoy’lar tüm dünyadaki donanmalar için ilk ve en popüler tercihtir.