Baş dönmesine neden olan en yaygın 6 hastalık

Vertigo, cemiyette öğrenilen ismiyle baş dönmesi, oldukça sık görülen bir mesele. Öyle ki cemiyette görülme oranı yüzde 20-30 arasında değişiyor. Bayanlarda erkeklere göre takribî 3 kat daha fazla görülen vertigo, artan yaşla birlikte daha sık ortaya çıkıyor. Yaygın inanışın aksine baş dönmesi hastalık değil, pek çok hastalığa işaret edebilen bir bulgu! Hava farklılığından kusurlu hareket etmeye, ışıktan yüksek sese maruz kalmaya, stresten öksürüğe kadar pek çok faktör baş dönmesini tetikleyebiliyor. Bu tetikleyici etmenlerin arkasında ise genellikle kulak, bazen de beyinden kaynaklanan hastalıklar yer alıyor.

Altta uyuyan hastalığa bağlı olarak baş dönmesine pek çok şikayetin de eşlik edebildiğine dikkat sürükleyen Kulak Burun Boğaz Uzmanı Doç. Dr. Deniz Tuna Edizer, eşlik eden yakınmalar arasında bulantı, kusma, çınlama, duyma kaybı, kulakta dolgunluk hissi, terleme, çarpıntı ve soluk darlığı görüldüğünü söyledi. Şikayetlerin vertigoya yol açan hastalığa göre değiştiğini ifade eden Doç. Dr. Edizer, baş dönmesine en sık neden olan 6 hastalığı anlatarak ehemmiyetli bilgiler verdi.

Kulak kristallerinin yerinden oynaması BPPV

Baş dönmesine en sık yol açan hastalıklar arasında pozisyonel vertigo BPPV yer alıyor. Millet arasında kulak kristallerinin yerinden oynaması olarak öğrenilen pozisyonel vertigo, baş hareketlerine bağlı olarak, genelde saniyeler süren şiddetli ve kısa süreli baş dönmesine neden oluyor. Sıklıkla raftan bir şey almak veya pabuç bağlamak gibi hareketler bu hastalıkta baş dönmesini tetikliyor. Yerinden oynayan kulak kristallerinin tanısı kolay manevralarla konulup rehabilitasyon edilebiliyor. Pozisyonel vertigonun yaş ilerledikçe görülme tehlikeyi çoğalıyor. Bu hastalığın D vitamini yetersiz olan hastalarda daha sık görüldüğüne dair ehemmiyetli çalışmalar mevcut.

Denge asabında irin Vestibüler nörit

Denge asabında irin olarak belirlenen vestibüler nörit hastalığı da sık görülen vertigo sebeplerinden birini oluşturuyor. Vestibüler nörit oldukça şiddetli ve 7-10 gün süresince devamlı izleyen, ancak şiddeti eksilerek devam eden baş dönmesine yol açıyor. Hastalarda şiddetli bulantı ile kusma da görülüyor ve ağızdan beslenme muhtemel olmayabiliyor. Bu sebeple hastaların bir kısmında sağlık kurumunda takip gerekebiliyor.

Meniere hastalığı

İç kulak akışkanlarında endolenf genişleme neticeyi oluşan meniere hastalığı ehemmiyetli bir baş dönmesi etmeni olarak belirtiliyor. Hamleler halinde ortaya çıkan baş dönmesi tipik özelliğini oluşturuyor. Baş dönmesinin yanı gizeme hücum sırasında duyma kaybı, çınlama ve kulakta dolgunluk hissi, değişen sıklıklarda görülüyor. Perhiz farklılığı, ilaç rehabilitasyonu ve kulak içine yapılan enjeksiyonlarla hastalık hakimiyet altına alınabiliyor.

İç kulak iltihaplanmaları Labirentit

İç kulağın iltihaplanması olarak öğrenilen labirentit varlığında baş dönmesine duyma kaybı ve bulantı/kusma eşlik ediyor. Labirentit enfeksiyonlar veya enfeksiyon dışı faktörlere bağlı olarak büyüyebiliyor. Genelde şiddetli baş dönmesine yol açan labirentit varlığında sağlık kurumunda yatış gerekebiliyor. Hamleler halinde olmayan ve devamlı devam eden baş dönmesi haftalarca sürebiliyor ve sonrasında özellikle bazı hareketlerle ortaya çıkan balanssızlık ile duyma kaybı gibi sekeller vazgeçebiliyor.

Vestibüler migren

Migren tanısı olan bir hayli hastada sıradan migren hamleleri dışında bağımsız vertigo hamleleri görülebiliyor. Baş sızısı dışında başka nörolojik şikayetler oluşturan migrenöz bir tablo olarak karşımıza çıkıyor. Migren tanısı varlığında hamleler halinde ortaya çıkabilen baş dönmesi veya balanssızlık ve baş sızısı ile denge bozukluğu arasında bir ilişkinin tespit edilmesiyle tanı konuluyor. Baş dönmesi hamleyi sırasında sıklıkla baş sızısı görülmemesi ve tetikleyicilerin varlığı ehemmiyetli özellikler arasında yer alıyor. Rehabilitasyonu genel olarak migren rehabilitasyonuna eşlik gösteriyor.

Beyin damar hastalıkları

Baş dönmesine de yol açan damar hastalıklarının ehemmiyetli bir oranı tıkanıklık neticeyi oluşuyor. Damar hastalıkları, etkilenen alana göre bir hayli ek şikayetlere de neden olabiliyor. Tehlike etkenleri arasında sigara içmek, yüksek tansiyon ve diyabet yer alıyor. Özellikle ani ortaya çıkan gidişatlarda ilk emelimiz kısa vakitte tanıyı doğru bir biçimde koymak ve uygun rehabilitasyonun başlatılmasını sağlamaktır. 

Hastalık değil, bulgu

Vertigo baş dönmesi bir hastalık değil, hastalığın oluşturduğu yakınmalardan biri. Dolayısıyla vertigoya neden olan bazı hastalıkların varlığı söz mevzusu oluyor. Balansın sağlanmasında iç kulak, göz, eklemler ve beyin arasında duyarlı bir etkileşim mevcut. Alınan denge bilgisi beyinde, başka bir deyişle merkezi asap sisteminde işleniyor ve ortaya çıkan cevapla denge sağlanıyor. Denge sistemi genel olarak insan bedeninde çok süratli çalışıyor ve farklılıklara çok süratli yanıt veriyor. Günlük yaşamda yaptığımız ve çoğu zaman farkına dahi varmadığımız baş ve beden hareketleri bu denge sisteminin süzgecinden geçiyor ve zorunlu yanıt oluşturularak gerek bakış gibi görsel dünyamız gerekse postürümüz sabit yakalanıyor. Hastalık varlığında ise bir hareket olmamasına karşın denge sistemi uyarılıyor ve hareket algısı oluşuyor. Bu gidişat vertigo olarak adlandırılıyor.